Afyon İş Hukuku

Dostluk (Özet) : Dostluk, her şeyden önce bir düzen demektir. Lakin hukukun öngördüğü düzen, fiilen gerçekleşatır bir düzen değildir. Dostluk, cemiyet zarfında insanların düpedüz kesinlikle davrandıklarını değil, kesinlikle davranmaları gerektiğini gösterir. Dostluk, kendisine uyulmak ve uygulanmak sinein vardır. Türe kıymeti dolayısıyla, insanlar arası ilişkileri bir düzene eklemek, içtimai ömürın gerçekleşmesini tedariklemek ister. İnsanlara, “Bana uy; Beni gerçekleştir” buyruğu ile seslenir. Dostluk düzeni, doğduğu andan itibaren bireyin katsına akseptans edilmesi ve uyulması müstelzim, pekâlâ harbi kurallar olarak çıkar. İnsan, özgür bir varlıktır ve iradesini hukukun buyrukları doğrultusunda kullanabileceği kabilinden, onlara aykırı bir yönde de kullanabilir. Bu nedenle cemiyet zarfında insanların hesap ve davranışlarının ahbaplık kurallarına uymaması, her bugün mümkündür. “İşte ahbaplık, âdemoğlu davranışlarını değerlendiren, çıkar çatışmalarına çözüm getiren kurallardan, normlardan meydana mevrut bir düzen, bir bütündür.” İnsan-âdemoğlu, âdemoğlu-tabiat ilişkilerinin insanlığın hissedar çıkarı ve huzuru sinein evrensel ilkelerle güvence altına tuzakınmasıdır. Dostluk, insaniyet seviyesi sinein göstergedir. Hukukun temeli, kaynağı üzerine birfena düşünüm ortaya atılıtır. Bunlar kaynağı: tanrı, sınıf çıkarları, cemiyet sözleşmesi, tabiat ve insanlar olarak belirten ufuklerdir. Dostluk Nedir Dostluk, toplumun umumi menfaatini veya fertlerin ve toplumun hissedar iyiliğini tedariklemek maksadıyla konulmuş olan ve halk gücüyle desteklenen kaide, kazanç ve seçimın kâffesidür. Henüz münteşir bir tanılamamıyla ahbaplık, adalete yönelmiş içtimai yaşlakin düzenidir. Dostluk Kelime Manaı Dostluk kelimesi Arapça “kazanç” kökünden gelir ve kazanç kelimesinin çoğşanlı olarak bilinmektedir (galat-ı meşhur). Zenciçda “kazanç” kelimesinin çoğşanlı “beddua’kak”tır. Türk Gönül Kurumu’na nazaran ahbaplık kelimesi, “Toplumu düzenleyen ve devletin yapmış oldurım ancakü belirleyen yasaların kâffesidür”. Bunun dışında hukukun “haklar” fehvaı da vardır. Mecazi anlamda ise, ahbaplık, hukuk fehvaında da kullanılır. Yol Manaı Dostluk dönemden döneme değişmiş olduğu sinein hala doyurucu bir tanılamam bünyelamamıştır. Kant “Dostlukçular hala hukukun tanılamamını aramaktadırlar” der. Günümüzde en çok akseptans edilen tanılamamı ise: “Mukannen bir zamanda sınırlı bir toplumdaki ilişkileri düzenleyen ve uyulması mutluluk zoruna (müeyyide) bağlanmış kurallar kâffesidür.” Bilimsel bir disiplin olarak ahbaplık, kendi zarfında gerçek olarak ikiye ayrılır. Umumi olarak hukukun zevat arası ilişkileri husus meydan kısmına Özel Dostluk, zevat ile mutluluk veya devleti oluşturan kurumlar arası ilişkileri düzenleyen kısmına ise Hep Hukuku adı verilir. Bu ayırım roma hukukundan kalma bir ayrımdır (ius privatum-ius publicum). çağdaş Dostluk, Kâr Hukuku ve Devletler Özel Hukuku özel hukukun, buna mukabele Esas Hukuku, Ukubet Hukuku ve İdare Hukuku halk hukukunun kellelıca madun dallarıdır. Dostluk Kuralları ve Özellikleri Hukuku gayrı toplumu organizatör kurallar olan örf ve adetler, gelenekler ve dinlerden ayıran özellik mutluluk tarafından güvenceye tuzakınmış ve cebri yapmış oldurımlara mevla olmasıdır. Dostluk kuralları âdemoğlu davranışlarını düzenler ve bulunmuş olduğu toplumun kıymetiharbiye kazalarını taşır. Soyutluk ve genellik özelliği sebebiyle kabil nitelikteki yekpare durumlarda uygulanması sağlanır. Yaptırım (Müeyyide) Dostluk meydanında yapmış oldurım halk gücü ile uygulanır. Hukuka uymayı zorlama, uymayanları cezalandırma ve uyulmadığı durumlardaki zararları en aza indirmek sinein kullanılır. Dostluk düzenini sağlamayı ve korumayı lakinçlayan yapmış oldurımlar gene ahbaplık düzeninin öngördüğü şekilde namına getirilir. Maddi ve manevi yapmış oldurımlar olarak ikiye ayrılır. Maddi yapmış oldurımlar hukuka aykırı durumlarda uygulanırken manevi yapmış oldurımlar bu durumları karışmak sinein kullanılır. Ukubet hukukunda ölüm, hapis ve dünyalık cezaları; anayasa hukukunda siyasetten men, vurgun kapatma; mevhibe hukukunda mevhibe ve kaçakçılık cezaları kabilinden daha bir ahbaplık dallarında daha bir yapmış oldurımlar vardır. Hukukun Dayanağı Hukukun dayanağı ile alakalı çeşitli dönemlerde kuramlar üretilmiştir. Bunları sıralamamız icabında; bilinçi bir irade olarak gören kuramlar, irade dışı olarak gören kuramlar ve pozitivist kuramlar. Bu kuramların bazılar felsefik değil ortaya konduğu devrin sorunlarını çözmek veya siyasi ufukleri ahbaplık biliminde dile getirme ihtiyacından ortaya çıkmıştır. İdesi ve ideali adalet olan ahbaplık, umumi olarak şu şekilde tanılamamlanabilir: “Dostluk, adalete yönelmiş içtimai bir yaşlakin düzenidir.” Bu tanılamamdan, hukukun üç ayrı fonksiyonu namına getirdiğini görmekteyiz. Bu fonksiyonlar düzen, tatbikî yarar ve adalettir. Hukukun Toplumdaki Fonksiyonları 1. Düzen Fonksiyonu Hukukun bu fonksiyonu ile anlatılmak maksut, hukukun içtimai ömürı düzenleyip insanların barış ve güvenlik zarfında bir arada yaşamalarını sağlamaktır. 2. Kullanışlı Yarar (Sosyal İhtiyaçların Karşılanması) Hukukun tatbikî amacını, içtimai gerçeklik belirler. Dostluk bu fonksiyonu ile cemiyet zarfında canlı insanların, birbirleri ile bina etmek zorunda oldukları ilişkilerini ve biyolojik, ruh bilimsel bir varlık olarak insanoğlunun bünyesından meydana gelen gereksinimlerinı katlamaya çtuzakışır. Dostluk bu fonksiyonu ile tevellüt, evlenme, ölüm vb. önemli biyolojik olayları da çeşitli hükümlerle düzenler. Hiçbir ahbaplık düzeni ömürın gerçek gerçeklerini görmezden gelemez. Dostluk düzeni, insanoğlunun natürel bünyesına ve bundan gelecek mevrut gereksinimlerine tatminkâr sarhoş olmak zorundadır. Dostluk önemli ölçüde, iktisadi gerçeklere de kapalıdır; iktisadi yokluklara uymalı ve onları katlamalıdır. 3. Türe Dostluk bu fonksiyonu ile sınırlı bir tertip altına aldığı toplumsal ihtiyaçları, özü salt bir denklik düşüncesi olan adalet ölçüsüne vurarak sahici kimliğini kazanır. Hukukun idesi ve ideali adalettir. En gücük tanılamamıyla adalet, “bir denklik düşüncesi”dir. “Türe, nesnel (objektif) ve öznel (sübjektif) sarhoş olmak üzere iki daha bir anlamda kullanılır. Türe esasen ahlâki bir kavramdır; Bu kapsamda, yiğitlik, fazilet fehvaında zatî bir özelliği deyimler. Koca her bugün haklı olana yönelir, her insana kendine düşeni serpmek yolunda durmadan ve değmaslahatmez bir çaba gösterir. İşte bu hesap ve çabayı gösteren adalet, özne (süje) ile alakalı oluşundan ötürü öznel (sübjektif) adalet olarak nitelenir. Bir yiğitlik olan öznel adaletin dışında ve ondan önce nesnel (objektif) bir adalet konseptı vardır. Nesnel adalet, kişinin bir özelliğini değil, kişilerin konkre durumlarda gerçekleştireceği ilişik biçiminin bir özelliğini deyimler. İşte ahbaplık meydanında hukuki kıymetiharbiye olarak hanek konusu olan adalet de, bu nesnel anlamda adalettir. Çünkü ahbaplık, insanlar arası ilişkileri biçimlendiren, onlara görünür ve rüşvetlanabilir bir düzen veren, bu amaca yönelen normlar kâffesidür.” Maşer sineindeki davranış ve ilişkilerin değerlendirilmelerini sineermiş kurallar yekpareü olarak ahbaplık, bu değerlendirmelerde adalet ölçüsünü kullandığı ve sarf etmek yerinde bulunduğuna nazaran, adaletin böylelikle, hukukun da bir değerlendirilme ölçüsü olacağı doğaldır. Dostluk normlarında adalet acaba ne ölçüde yansıtılmıştır ? Mevcut ahbaplık ne denli adaletlidir ? İşte burada kanun üstü adalet konseptı ortaya çıkmaktadır. Bu, tüm ahbaplık sistemine ve sistemlerine egemen bulunan, nesnel ve salt bir kıymetiharbiye niteliğindeki adalettir. Dostluk bir cemiyet düzenini sineerir. Hukukun varlık nedeni de adalettir; lüzumlu mevcut düzeni gözetmek, gerekse onu değmaslahattirmeyi meşrulaştırmak sinein her bugün adalete kellevurulur. Nesnel ve kanun üstü adalet hukukta katmıza yerleşmiş ahbaplık düzenlerinin asli örneği, olması müstelzim ahbaplık fehvaında ahbaplık idesi olarak çıkar. Bu niteliği ile adalet, mevcut ahbaplık düzenlerinin kendisine tatminkâr olup olmadığı açısından bir kıymetiharbiye ve kıymetlendirme ölçüsü olabilir. Tekrar bu özelliği ile adalet, aynı zamanda hukukun idealidir. Hukukun akdetmek amacını güttüğü şey adalettir. Birbirleri ile olumlu ve zararlı katlıklı ilişkilerde bulunan bu üç fonksiyon muvazene zarfında olduklarında, adil bir ahbaplık düzeninin gerçekleşmesi sağlanır. Düzgülü olarak tüm ahbaplık normları bu üç fonksiyonu da kapsar. Sonuç olarak ahbaplık, hem adaleti gerçekleştirecek, hem içtimai yaşlakin uyacak, hem de bu içtimai ömürın barış zarfında sürebilmesi sinein bir düzen görünümünü sağlamaya çtuzakışacaktır.

https://www.arabacihukuk.com/